Alle veilingen
×

Welcome back! Whilst you were away we added the functionality to view auctions and bid in pounds.

We are hiring!

78-rpm plaat (1185 geselecteerd van 1185)

Na de uitvinding van de grammofoon omstreeks 1900 werd de 78 toeren-plaat al gauw de standaard als muziekdrager. De relatief hoge snelheid (78 toeren) was nodig om hogere frequenties te bereiken. Lees verder

1 2 3 ... 30 Volgende naar pagina:

Filter:
Icon-shop Te koop
Fotogalerij / Lijst / Vitrine
 
Afbeelding 1 | 2

Tip: wil je alle 1185 items toevoegen, selecteer dan geen enkel item en klik op bulk toevoegen.

78-rpm plaat

Volledige naam
78-rpm plaat
Aantal items
1185
Oudste item
Hail to the Spirit of Liberty (1900)
Nieuwste item
78 rpm Jukebox Classics (1986)
Duurste item
Boogie in the park (€ 6.500,00)

Na de uitvinding van de grammofoon omstreeks 1900 werd de 78 toeren-plaat (10 inch, de groeven van buiten naar binnen draaiend) algauw de standaard als muziekdrager. De relatief hoge omloopsnelheid (78 toeren) was nodig om hogere frequenties te bereiken. Hierdoor was het geluid beter van kwaliteit dan bij het afdraaien op lagere snelheden (later, o.a. door het gebruik van andere materialen was het wel mogelijk om op lagere snelheden een goede kwaliteit te bereiken). Groot nadeel was de korte speelduur (ongeveer 2 maal 3 minuten). Voor langere stukken klassieke muziek gebruikte men soms 12 inch platen.

Aanvankelijk werd deze grammofoonplaat door de industrie gezien als een bijproduct, een noodzakelijk kwaad, dat werd verkocht in onaantrekkelijke papieren enveloppen. Men was meer geïnteresseerd in de verkoop van grammofoons/platenspelers. In oude radio/grammofoon-winkels was dit tot de jaren 60/70 terug te zien in de presentatie: de apparatuur werd getoond in de etalage en de grammofoonplaten stonden ergens achterin de winkel, in een verloren hoekje.

Omstreeks 1939 introduceerde Alex Steinweiss de moderne platenhoes, waardoor de verkopen plotseling meer dan verdriedubbelden. Maar toen in 1943 voor het eerst meer dan een miljoen platen van een song werden verkocht (" All or Nothing At All " van Frank Sinatra), begon men pas echt te begrijpen dat er geld te verdienen was met de verkoop van grammofoonplaten. Hierna ontstonden er bedrijven die zich uitsluitend bezig hielden met de verkoop van de platen en niet meer met de verkoop van spelers.

Door deze ontwikkelingen ging de industrie experimenteren met verbetering van technieken en andere snelheden en andere formaten. Columbia koos voor de langspeelplaat op 33 1/3 toeren (aanvankelijk 10 inch) en RCA ontwikkelde een "extended play"-plaatje op 45 toeren (7 inch). In 1948 kwam de eerste LP uit; enige jaren later volgde de eerste E.P. Omstreeks dezelfde tijd, in 1949, introduceerde RCA een vervanger voor de 78 toerenplaat: de 7 inch single, waarvan de geluidskwaliteit aanzienlijk was verbeterd. Dit bleek de doodsteek voor de 78 toerenplaat.

In Nederland en België ging de productie van de 78 toerenplaat nog door tot omstreeks 1960. In India, waar aansluitingen op het electriciteitsnet schaars waren (en weinig betrouwbaar), bleef de opwindgrammofoon en de bijhorende 78 toeren-plaat populair tot aan het eind van de 20e eeuw.

Meer wetenswaardigheden:

  • Tot 1904 werd slechts één kant van de grammofoonplaat gebruikt (voor voorbeeld zie Catawiki nr, 4287851).

  • De meeste 78 toeren platen zijn gemaakt van schellak, d.w.z. een mengsel van een derde schellak en tweederde minerale vulmiddelen (o.a. klei). Schellak is een wasachtig materiaal, dat wordt gewonnen uit de afscheiding van een lakschildluis. Deze luis leeft op bomen in India en omringende landen;

  • Kort na (en overigens ook tijdens) de Tweede Wereldoorlog was er in Europa een groot tekort aan schellak. Om in Nederland één nieuwe plaat van Decca te bemachtigen, moest men twee grammofoonplaten inleveren én de normale prijs betalen. De ingeleverde platen werden in snippers geknipt en vervolgens verpulverd. De overblijvende poeder werd gebruikt als grondstof voor een nieuwe plaat. De platen van Columbia werden niet ingenomen, omdat deze papier bevatten. Het inleveren duurde tot 1948 (bron: Leo Boudewijns "Een fonografisch geheugen", Uitgeverij De Prom,1976, blz. 50/51). Geïnteresseerden kunnen op Youtube het filmpje "Nieuwe grammofoonplaten persen van oude" (1943) bekijken hoe het terugwinproces in z'n werk ging.

  • Soms werden 78 toeren platen gemaakt uit andere materialen, zoals bijvoorbeeld vinyl of de kunststof Durium. Voor de techniek van de gangbare grammofoons, bleek schellak toch het meest geschikte materiaal. Dikwijls werden/worden de schellak-grammofoonplaten ten onrechte bakelieten platen genoemd;

  • Volgens de Nederlandse Wikipedia werden enkele 78-toerenplaten gemaakt van bakeliet. De bijbehorende gegevens (labels, data e.d.) ontbreken. Uit andere bronnen blijkt dat voor het oppervlak van de Edison Diamond Disc Records gebruik werd gemaakt van Condensite, een variant van bakeliet/bakelite. Deze platen konden alleen worden gedraaid op speciale afspeelapparatuur met 80 toeren per minuut, voorzien van een diamanten naald. Op deze apparatuur konden de "gewone" 78 toerenplaten niet worden afgespeeld (zie tekst bij : Edison Diamond Disc).

  • De oude grammofoons werden aangedreven door een opwindbare veer. Later kwamen er elektrische modellen.

Invoerdatum
03-03-2014 14:15:25
Ingevoerd door
vertigo