Overig

De vergeten rol van fietsen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Geschreven door Iris | 19 juni 2018

Fietsen worden al sinds jaar en dag gebruikt voor dagelijks vervoer en vormen nog steeds een groot deel van de Europese cultuur. Maar wist je wat de rol van de fiets was tijdens de Tweede Wereldoorlog? In deze editie van 'Het verhaal achter' bespreken we de geschiedenis van militaire fietsen in de Tweede Wereldoorlog en waarom ze nu verzamelwaardig zijn.


De fascinerende geschiedenis van vervoer tijdens de oorlog

Vervoer in oorlogstijd heeft een lange en boeiende geschiedenis. Paarden zijn door de eeuwen heen in veel beschavingen gebruikt voor transport. Wist je dat Hitler tijdens de Tweede Wereldoorlog Rusland met meer paarden aanviel dan Napoleon deed? Naast paarden was het gebruik van fietsen populair en voor sommige legers was het een belangrijke wijze van vervoer. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog gebruikte het Duitse leger fietsen om Noorwegen en Polen binnen te dringen.

Het Japanse leger gebruikt tijdens de Tweede Wereldoorlog de meeste fietsen. Tijdens de invasie van Maleisië fietsten duizenden soldaten Singapore binnen. Vanwege een tekort aan brandstof was de fiets een gemakkelijkere en snellere manier voor het vervoer van de legers aan de frontlinies dan andere voertuigen. Voor het Japanse leger was brandstof niet het enige probleem. Aangezien rubber schaars was, moest het Japanse leger leren om op de velgen te fietsen als zij een lekke band hadden en die niet konden repareren.



Japanse soldaten op de fiets tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bron foto: runts and co

Fietsen waren al lang vóór de Tweede Wereldoorlog in gebruik tijdens oorlogen. De originele Amerikaanse legerfietsen zijn de zeldzaamste militaire voertuigen, vooral om ze compleet te vinden.  De gestandaardiseerde productie van Amerikaanse legerfietsen begon in 1942 en hun officiële gebruik werd verklaard als zijnde: ' om vervoer te bieden aan personeel betrokken bij het verzenden of brengen van berichten'. De fietsen werden echter meestal gebruikt voor het vervoer, omdat het de snelste en goedkoopste manier was om te reizen tussen depots, kampen en vliegvelden.

BSA airborne vouwfiets

Een van de interessante innovaties in militaire fietsen was de BSA Airborne fiets. Deze fietsen werden speciaal ontworpen voor de Britse parachutist. Deze fiets kon gevouwen worden en vastgemaakt aan de voorkant van het pak van de parachutist. In gevouwen stand was de fiets compact genoeg om hem te dragen en ermee uit een vliegtuig te springen. De wielen werden aan de parachutelijn vastgemaakt, waardoor het veilig was om met de fiets uit een vliegtuig te springen. Als de parachutist landde, kon hij snel de band aan de voorkant opentrekken om de fiets los te maken. Na het uitvouwen van de BSA Airborne-fiets, was de soldaat klaar om weg te fietsen. Deze speciale fiets werd gebruikt om in stilte naar hun bestemming te rijden.


Soldaat met Airborne vouwfiets. Foto: The BSA and Military Bicycle Museum

Tussen 1942 en 1945 werden 70.000 Airborne opvouwbare fietsen geproduceerd door de Birmingham Small Arms Company. Ze werden het meest gebruikt door de Britse en Canadese infanterie tijdens de invasie op D-day en in Arnhem tijdens de tweede golf. Hoeveel fietsen er precies werden gebruikt is onduidelijk; het enige bewijs is gebaseerd op foto's. Deze parachutisten vervoerden bijna 90 kilo aan uitrusting inclusief hun fiets. Hoewel deze fietsen niet zo veel gebruikt werden als oorspronkelijk bedoeld, was het nog altijd beter en sneller dan lopen. In 1944 werden de militaire jeeps beschikbaar en werden deze fietsen minder belangrijk.

Waarom zijn ze verzamelwaardig?

Na de Tweede Wereldoorlog was er nog altijd een brandstoftekort in Europa en burgers gebruikten de resterende militaire fietsen voor dagelijks vervoer. De oorspronkelijke fietsen van de Tweede Wereldoorlog zijn nu zelden meer te vinden. Vergeleken met andere militaire voertuigen, werden fietsen in relatief kleine aantallen geproduceerd. Hoewel het lijkt alsof er een heleboel militaire fietsen op de markt zijn, zijn de meeste niet compleet of origineel.


Soldaat op een BSA vouwfiets tijdens de Tweede Wereldoorlog. Foto: The BSA and Military Bicycle Museum.

Het exacte aantal overgebleven militaire fietsen is onbekend; je vindt militaire fietsen het vaakst in musea en onder particuliere verzamelaars. Dit maakt ze nog zeldzamer en verzamelwaardiger. De BSA airborne vouwfietsen zijn niet eens de duurste fietsen en kunnen worden gezien als een verzamelobject om mee te beginnen, met een gemiddelde waarde van € 2000. Uiteindelijk geldt: hoe zeldzamer de fiets, des te meer hij waard is.

Aangezien Catawiki de plek is voor verzamelobjecten en items met een uniek verhaal, is het ook de plek om militaire voertuigen en nog veel meer te ontdekken. Houd onze Militariaveilingen in de gaten, die worden samengesteld door onze eigen militaria-experts, om je volgende aanvulling op je verzameling te vinden.

Ontdek meer Militaria | Fiets | Uniforms

Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki wordt u elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld u vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki account aan te maken, kunt u bieden op een van onze 35.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!