Bijzondere veilingen

Hoe Vionnet een revolutie ontketende in de mode-industrie

Door Simone | 13 juni 2019

Ze wordt wel de architect onder de naaisters genoemd en de koningin van de 'bias-cut'. Voor het grote publiek doet haar naam misschien geen belletje rinkelen, maar voor ontwerpers en historici is Madeleine Vionnet een pionier en een genie. Haar leven was fascinerend, en ze leeft voort in de kleren die we vandaag de dag dragen.

Madeleine Vionnet groeide op in een moeilijk tijdperk voor kinderen en vrouwen en begon in 1888 op 12-jarige leeftijd als leerling van een kantwerkmeester, waarvoor ze bijna niets kreeg. Toen Vionnet 18 was, was ze al getrouwd en weer gescheiden en had ze een kind gekregen dat op jonge leeftijd was overleden. Ze besloot haar woonplaats Aubervilliers in Frankrijk in te ruilen voor Surrey in Engeland en kort daarna Londen, waar ze haar carrière zou beginnen in de wereld van de mode.

Vionnet vond een baan bij een hof-naaister genaamd Kate Reily, waar ze de geheimen van het maken van kleding leerde kennen. Deze nieuwe vaardigheden kwamen zeker van pas bij het grote couturehuis Callot Soeurs, een bedrijf gerund door drie zussen in Parijs, waar ze in 1900 naartoe verhuisde. De oudste van de zusters, Madame Gerber, introduceerde Vionnet in de praktijk van de haute couture en kleermakerij. “Dankzij [Gerber] kon ik Rolls Royces produceren. Zonder haar had ik alleen Fords gemaakt”, zei Vionnet over haar tijd daar, jaren later.

Enkellengte jurk in zwart zijden tule gemaakt door Vionnet tussen 1921-1930

De grote doorbraak van Vionnet kwam toen modeontwerper Jacques Doucet haar inhuurde. Geïnspireerd door de moderne danseres Isadora Duncan maakte ze haar eerste collectie, gedragen door modellen zonder korsetten of schoenen. In 1912 opende Vionnet haar eigen modehuis. Ze zag zichzelf als de "arts van de toekomst" en was vastbesloten vrouwen van de tirannie van het korset te bevrijden. Zowel Vionnet als Paul Poiret hebben erkenning gekregen voor het verbannen van het korset. “Persoonlijk denk ik dat het Vionnet was en niet Poiret,” legt mode-expert Fleur Feijen uit. “Vrouwen hadden toen nog veel minder zeggenschap, dus Poiret beweerde dat hij de eerste was.”  

Toen de oorlog uitbrak in 1914, sloot Vionnet haar bedrijf tijdelijk en verhuisde naar Rome. Hier ontdekte ze haar liefde voor het classicisme, iets wat cruciaal zou worden voor haar ontwerpfilosofie en esthetiek. De oude Grieken gaven haar een taal waardoor ze de geometrische vorm, wiskundig ritme en de kracht van verhoudingen en evenwicht als basis kon gebruiken voor de kledingstukken die ze maakte.

Een van Vionnet's grootste innovaties was het knippen van stof op de bias, een techniek die voorheen alleen voor kragen werd gebruikt. Bias-snijden betekent het diagonaal afsnijden van textiel in plaats van het volgen van de inslag of schering van de stof. Door dit proces wordt een patroon rekbaarder en minder stijf. Ze deed dit, in haar eigen woorden: “om stof te bevrijden van de beperkingen die andere snijvormen oplegden.” Feijen gaat verder: “Vanwege het schuin afsnijden kon ze ontwerpen maken die perfect bij het vrouwenlichaam pasten, en dat is waar haar ontwerpen, haar collecties en Vionnet zelf het meest om bekend staan.”

Naarmate ze succesvoller werd, werd Vionnet een doelwit voor imitators. Plagiaat is altijd al een probleem geweest in de mode, maar Vionnet moest er niets van hebben. Ze begon in 1921 campagne te voeren tegen namakers door The Association for the Defence of Fine and Applied Arts te beginnen. Daarna fotografeerde ze elke creatie vanaf de voorkant, achterkant en zijkanten, om vervolgens te benoemen en te nummeren, te ondertekenen en te markeren met een vingerafdruk. Op deze manier creëerde ze een bijzonder geavanceerd systeem om haar positie ten opzichte van namakers te verbeteren, met als pluspunt ook nog eenseen fantastisch archief van haar werk.

Licentieloos exemplaar van Madeleine Vionnet's "Little Horses" -jurk (ca. 1925, USA)

Madeleine Vionnet sloot haar bedrijf in 1940. Ze schonk haar archief aan de UFAC (Union Française des Arts du Costume) in 1952, waarvoor ze bleef werken, tot ze in 1975 op 98-jarige leeftijd stierf.

Heropleving

Na jaren van relatieve onbekendheid, werd het merk in 1988 overgenomen door de familie Lummen, hoewel ze een low-profile aanhielden en zich alleen concentreerden op parfums en accessoires. Dit veranderde in 2007 toen de eerste Vionnet-kledingcollectie in 67 jaar werd ontworpen door Sophie Kokosalaki.

In 2009 verwierf Matteo Marzotto het label en verhuisde het naar Milaan, waar Vionnet nog steeds actief is. In 2012 nam Goga Ashkenazi de teugels over en werd in hetzelfde jaar het 100-jarig jubileum van Vionnet gevierd met een demi-couture-collectie die een eerbetoon is aan het kenmerkende ontwerp van het huis.

Zelfs zonder dat mevrouw Vionnet er is om het bedrijf te leiden, blijft het merk innoveren. In 2018 werkte Ashkenazi samen met beeldend kunstenaar Marc Quinn aan de lancering van een duurzame modecollectie. De Sustainable Surf collectie bestond uit duikpakken met uitsparingen, jurken met wetsuit ritsen, cagoules met felle trekkoordjes (zoals vuilniszakken) en kleurrijke plastic zak print t-shirts, allemaal gemaakt met behulp van natuurlijke en milieuvriendelijke stoffen en gerecycled plastic.

Stukken uit Vionnet's Sustainable Surf collectie

In een radicale zet kondigde Ashkenazi in oktober 2018 aan dat het merk door een proces van vrijwillige liquidatie zal gaan, zodat het opnieuw kan beginnen als een duurzaam merk. De Sustainable Surf collectie, legde Ashkenazi uit, was de eerste stap in het realiseren van hoeveel er moest worden veranderd in het bedrijf als het echt duurzaamheid wilde ondersteunen. “We zien het als de enige weg vooruit voor ons en de mensheid als geheel.”


Vind Vionnet op Catawiki van 14 tot 26 juni 2019.

Ontdek meer fashion | kleding | tassen

Deze artikelen vind je misschien ook interessant:


Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki wordt u elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld u vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki account aan te maken, kunt u bieden op een van onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!