Overig

Hoe Pilote de Franse stripkunst vleugels gaf

Door Beulah | 11 oktober 2019

Zestig jaar geleden lanceerde een groep Franse stripkunstenaars een magazine dat de dominantie van de Belgische uitgevers in de Europese stripwereld doorbrak. Dat magazine heette Pilote en zou, in de stijl van zijn beroemdste creatie - Asterix de Galliër - de Belgische import afsnijden en uiteindelijk de Franse stripmarkt heroveren voor eigen talent. Stripboekenexperts Louis Girard en Patrick Vranken vertellen ons er meer over.

Het einde van de Amerikaanse en Belgische dominantie

De uitbraak van de Tweede Wereldoorlog in 1939 ontwrichtte de aanvoerlijnen tussen Europa en de VS. Dit ontwrichtte de bredere economie, maar had ook aanzienlijke impact op de stripindustrie en creëerde een kans voor een groep ondernemende stripauteurs. Patrick legt uit: “Voor de oorlog werden veel Amerikaanse strips in Europese kranten gepubliceerd, en in gespecialiseerde kinderbladen zoals het Franse "Mickey". Dit was al zo sinds de jaren 1920 en duurde tot 1940, toen een nieuwe generatie Europese kunstenaars - veelal Belgisch - onverwacht de kans kreeg de leemte te vullen.”

Terwijl Captain America, Wonder Woman en Mickey Mouse hun heil aan de andere kant van de oceaan moesten zoeken, gebeurde er van alles in België. “De situatie veroorzaakte een explosie van creativiteit die minstens dertig jaar bepalend bleef voor de Europese strips,” zegt Patrick. “Magazines zoals Kuifje (onder supervisie van Hergé) en Spirou (Robbedoes) hadden invloed op stripkunstenaars in heel Europa.”

Europese stripboekenlezers waren blij met deze golf talent van eigen bodem. Tot dan toe waren ze vooral afhankelijk geweest van import uit Amerika. Stripboeken in de eigen taal waren voor de meeste Europese fans een nieuwigheid. Er was zonder twijfel een belangrijke verandering ingezet. En toen verscheen op 29 oktober 1959 een nieuw Frans magazine dat de gouden eeuw van de Europese strip bekrachtigde en de dreigende Belgische dominantie wegvaagde. Hoe het heette? Pilote.

Pilote nummers 47 en 50

Het begin van Pilote

“Er waren drie stripauteurs betrokken bij de oprichting van Pilote,” vertelt Louis. “Jean-Michel Charlier was de steunpilaar van de Belgische stripcommunity en ook al betrokken bij het Frans-Belgische striptijdschrift: Spirou. Daarnaast waren er Albert Uderzo en René Goscinny, een Frans duo dat eerder had gewerkt aan het tijdschrift Kuifje en hun serie Oumpah-Pah.”

Pilote was oorspronkelijk bedoeld als een jongerenuitgave van de Paris Match. De eerste uitgaven bevatten dan ook nieuws, spelletjes en journalistieke artikelen. Toen de Franse uitgever Dargaud Pilote echter verwierf in 1960, hielp dat het tijdschrift het grote publiek te bereiken. Louis legt uit dat “strips steeds belangrijker werden, en grote series zoals Tanguy en Laverdure, Achille Talon (Olivier Blunder), Blueberry, Valerian en Asterix ontstonden.”

De laatste toevoeging aan die lijst is misschien wel de bekendste en meest symbolische Pilote-strip. De avonturen van Asterix de Galliër gaan over een groep dappere Galliërs uit het jaar 50 van onze jaartelling. Onze held Asterix en zijn beste vriend Obelix worden een handje geholpen door een magisch drankje, gebrouwen door de dorpsdruïde Panoramix. Dit drankje geeft de Galliërs superkracht, waardoor ze hun dorp kunnen verdedigen tegen de Romeinen.

Het is het verhaal van een kleine groep verzetsstrijders die stand houden tegen een groot leger, een thema dat stripfans in het midden van de 20e eeuw erg aansprak. En Asterix wordt nog steeds veel gelezen. Louis: “Deze zeer Franse serie is nog steeds de best verkopende Europese strip. Sinds het begin zijn er 360 miljoen albums verkocht! Als ware fenomenen, luidden Asterix en Pilote het einde in van de tijdelijke Belgische dominantie op de Europese stripboekenmarkt.”

Kioskposters maken reclame voor Pilote in 1969

De erfenis van Pilote

Het einde van de jaren 1960 verliep tumultueus in Frankrijk. “Aan het einde van het decennium werden barricades opgeworpen in de straten van Parijs door jongeren die de macht van tradities wilden breken,” zegt Louis. “Kerk, regering, school, universiteit en ouders werden niet meer als autoriteiten erkend. In Frankrijk zag je dat, net als in de VS, sterk terug in de striptijdschriften.”

Aan de rol die Pilote speelde in de geschiedenis van de Europese strip, twijfelt niemand. Het magazine liet zien dat Franse kunstenaars vernieuwende en vermakelijke strips konden creëren voor een breed, internationaal publiek. Louis wijst erop dat Pilote ook heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van stripboeken gericht op volwassenen:

Pilote heeft de toon gezet voor deze evolutie van kindermagazine naar blad voor volwassenen,” legt Louis uit. “Dit leidde op zijn beurt tot de komst van adult comics en zou een hele nieuwe creatieve dynamiek lanceren die bleef bestaan tot in de jaren 1980. Pilote inspireerde stripkunstenaars tot nieuwe wegen, in publicaties zoals Fluide Glacial, Métal Hurlant (Heavy Metal) of l‘Echo des Savanes.”

Pilote staakte de publicatie in 1989 en werd daarmee een van de slachtoffers van de crisis die de stripwereld in zijn geheel trof aan het einde van de 20e eeuw. Maar 60 jaar na het debuut van Pilote kunnen stripliefhebbers nog steeds genieten van de vernieuwing waartoe dit bijna mythische tijdschrift inspireerde.

____________________

Ter ere van de 60e verjaardag van de oprichting van Pilote, hebben onze experts de stripveiling Astérix en Pilote - 60 jaar samengesteld voor Catawiki.

Ontdek meer stripboeken | Franstalige strips


Deze artikelen vind je misschien ook interessant:

Hoe Spider-Man bewees dat tieners ook superhelden kunnen zijn

De slimme marketing van Willy Vandersteen

Waarom de conservatieve pers in Italië de fumetti neri-strips censureerde

Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki wordt u elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld u vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki account aan te maken, kunt u bieden op een van onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!