Geschiedenis

Wat is moderne kunst?

Door Simone | 20 maart 2020 | Coverfoto: Vincent van Gogh - de Zaaier

Na het beantwoorden van de klassieke vraag, kijken we nu naar moderne kunst. Met de hulp van moderne kunstexpert Koos Weel hebben we het over een tijdlijn, sleutelfiguren, thema's en waarom we zo van moderne kunst houden. 

Wat is moderne kunst?

Over het algemeen wordt moderne kunst gebruikt als een term om werk te beschrijven dat is gemaakt tussen de jaren zestig van de 19e eeuw en de jaren zeventig van de 20e eeuw. Het is meer een tijdsperiode en minder een aparte stijl of reeks van principes. Het doel van moderne kunstenaars was echt om de praktijken en ideeën van kunst te bevorderen door een onderwerp uit te beelden zoals het in de wereld bestaat, volgens hun eigen, unieke perspectief.

In de voorgaande eeuwen was het overheersende kenmerk idealisering, vaak religieus of mythisch van aard. Kunstenaars werkten meestal in opdracht en de Académie des Beaux-Arts in Parijs was de doorslaggevende factor voor een succesvolle carrière van een kunstenaar. Om zelfs maar in aanmerking te komen voor een van hun beroemde Salon de Paris exposities, moest het werk voldoen aan een rigide set van klassieke principes. 

Met Een Begrafenis in Ornans, was Gustave Courbet een van de eerste kunstenaars die tegen de Académie in ging door een uitvaart uit te beelden in plaats van een religieus of mythisch onderwerp.

Voor de Salon van 1863 werd twee derde van de kunstenaars afgewezen. In een poging de protesten van de kunstenaars te kalmeren, liet Napoleon III een tweede expositie toe: Salon des Refusés. Hoewel de meeste bezoekers - tot wel duizend per dag - daar kwamen om ze uit te lachen, gaf de expositie ook bestaansrecht aan de opkomende avant-garde in de schilderkunst.

Technologische vooruitgang zoals fotografie daagde kunstenaars ook uit om nieuwe manieren te vinden om zichzelf uit te drukken, omdat ze nooit in staat waren om een afbeelding zo nauwkeurig vast te leggen als een foto zou kunnen. Kunstenaars begonnen onderwerpen te schilderen op basis van hun eigen, persoonlijke ervaringen. Ze begonnen te experimenteren met onderwerp, thema, kleur, symboliek, compositie en medium en het idee van wat kunst was, evolueerde voortdurend. 

Wie zijn de sleutelfiguren?

Een van de leiders in het breken met traditie was Édouard Manet, die zijn nu baanbrekende werk tentoonstelde op de Salon des Refusés: Le Déjeuner sur l'herbe. Dit schilderij wijkt af van de regels van de Académie door een alledaags onderwerp weer te geven - een picknick in het park, met twee naakte vrouwen en twee volledig geklede mannen - geschilderd in brede, snelle penseelstreken.

De impressionisten waren de eersten die een beweging vormden en omvatten onder meer Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Camille Pissarro, Alfred Sisley, Berthe Morisot, Paul Cézanne en Edgar Degas. Hun schilderijen hadden niet één focuspunt, maar bestonden uit een open compositie en gebruikten kleine en lichte penseelstreken om beweging en verandering in licht weer te geven. 



Impressie, Zonsopgang door Claude Monet is het schilderij dat de impressionisten hun naam gaf.

Vincent van Gogh was een van de vier sleutelfiguren in het post-impressionisme en maakte kunstwerken vol leven en kleur, schilderde met agressieve penseelstreken en werd postuum het gezicht van het expressionisme. Zijn vriend - althans tot het incident waarbij Van Gogh zijn eigen oor afsneed - Paul Gauguin, gebruikte ook kleur om de levendigheid van zijn schilderijen te versterken, waarvan er vele vaak 'exotische' stammen afbeeldden. Zijn gebruik van kleurrijke krullen en stijl werd bekend als synthetisme en luidde het begin in van een nieuwe lijn van post-impressionisme.  

Ondertussen verwierp Georges Seurat het idee van penseelstreken helemaal en creëerde schilderijen die volledig waren gemaakt van kleine stippen: bekend als het pointillisme. Maar misschien wel de belangrijkste figuur van het post-impressionisme was Paul Cézanne. Hij legde de basis voor kubisme, futurisme, constructivisme en fauvisme door meerdere perspectieven in één schilderij te introduceren. 

Werken van Van Gogh, Gauguin, Seurat en Cézanne.

Waarom houden we er van?

Moderne kunst brengt zoveel verschillende stijlen en bewegingen met zich mee - we zijn nog niet eens bij De Stijl, surrealisme of abstract expressionisme - dat het er eigenlijk niet om gaat of je nu van moderne kunst houdt of niet, maar van wat voor soort moderne kunst je houdt. Er is vast iets dat je leuk vindt, zelfs als er genoeg werken of stijlen zijn die niets voor jou zijn. "Als er een stijl, beweging of individueel kunstwerk is dat je in eerste instantie niet bevalt, kan het de doorslag geven om je in te lezen en de historische context en de ideeën en het standpunt van de schilder te begrijpen", zegt Koos. 

____________________

De voorjaarseditie van onze exclusieve kunstweek is er! Mis het niet.

Ontdek meer moderne en hedendaagse kunstdirect van de kunstenaar | prenten en gelimiteerde uitgaves

Deze artikelen vind je misschien ook interessant:

Wat is klassieke kunst?

Wat is de volgende stap voor de moderne kunstmarkt?

Wat Frida Kahlo’s schilderijen ons vertellen over haar leven


Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki word je elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld je vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki-account aan te maken, kun je bieden op onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!