Geschiedenis

Het meisje met de duizend gezichten: het verhaal van Fornasetti

Door Tom | 17 september


Piero Fornasetti is een Italiaanse kunstenaar en designer die niet zo eenvoudig te definiëren is. Hij is onlosmakelijk verbonden met de Italiaanse cultuur en bijna iedereen kent zijn ontwerpen. Hoewel al zijn tekeningen herkenbaar zijn, wordt hij waarschijnlijk vooral geassocieerd met zijn portretten. De kunstenaar gebruikte de klassieke schoonheid van Lina Cavalieri als basis voor een serie gezichten in duizenden varianten. Cavalieri's gezicht verscheen op elk mogelijk ontwerp, en dook op in huishoudens in de hele wereld. We vroegen design-expert Alexander Fahl ons meer te vertellen over Fornasetti, zijn verhaal en zijn onnavolgbare stijl.


Sterrenbeelden met drijvende schepen uit het stoomtijdperk. Snapshots van Italiaanse vestingsteden. Onderwaterecosystemen. Het zijn slechts enkele van de surrealistische designs van Fornasetti die uitmondden in een stijl die tot geen enkele beweging gerekend kan worden. “Fornasetti was een unieke persoonlijkheid in de geschiedenis van kunst en design”, zegt Alexander. “Hij begon als schilder, maar bewandelde nooit de geijkte paden van zijn tijd. Al vroeg in zijn carrière negeerde hij de grenzen tussen kunst, design en ambachtelijk werk”. 



Uit Fornasetti's verbeelding ontsproten de drijvende, piraat-achtige schepen

Fornasetti botste met de institutionele kunst en vertrok van de kunstacademie, omdat hij niemand kon vinden die hem naakt wilde leren tekenen, iets wat hij zag als de basis schetsen. “Zijn kunst komt voort uit zijn grenzeloze verbeelding, die werd gevoed door zijn brede interesse, van natuur en technologie tot muziek, seksualiteit, buitenlandse culturen en typografie”. Maar zijn gebrek aan respect voor afgebakende grenzen in design, droeg bij aan enkele van zijn meest geprezen werken: de serie 'tema e variazioni' (thema's en variaties).


De vele gezichten van Lina Cavalieri


Tot de jaren 1950 experimenteerde Fornasetti met drukwerk, keramiek en grafisch ontwerp, op zijn eigen humoristische en theatrale wijze. Zijn karakteristieke tekeningen brachten hem bekendheid en hij werkte in diverse projecten samen met de gerenommeerde industrieel ontwerper Gio Ponti. 


Maar een toevallige ontmoeting gaf zijn carrière een onvermoede draai.



Cavalieri werd gezien als een van de mooiste vrouwen in de wereld; ze inspireerde Fornasetti tot een unieke serie

In 1952 bladerde de kunstenaar in een tijdschrift en kwam hij het gezicht van Lina Cavalieri tegen, een operazangeres die toen gezien werd als de mooiste vrouw van Parijs. Haar schoonheid bracht hem in vervoering en Fornasetti zei dat hij deze mooiste vrouw in de wereld wilde schilderen. 


“De serie gezichten van Fornasetti is gebaseerd op één gezicht, dat van operazangeres Lina Cavalieri, die gezien werd als een van de mooiste vrouwen van haar tijd. Ze had een klassieke schoonheid, een perfecte uitstraling voor ongelimiteerde variatie. 



Het Fornasetti-gezicht nam vele vormen aan, zelfs dat van een slang

Haar gezicht werd het middelpunt van een serie serviesgoed met meer dan 500 uitdrukkingen. Ze huilde, knipoogde en verschool zich achter een koffiekop. Geen enkele context was te surrealistisch voor haar gezicht, ze kreeg zelfs een snor op latere afbeeldingen. Het werd een obsessie die Fornasetti zelf niet kon verklaren: “Ik begon en kon niet meer ophouden”, zei hij hierover. 


Design, herhaling en herhaling


Fornasetti was onderscheidend, niet alleen met zijn illustraties, maar ook in de manier waarop hij ze maakte. Waar zijn tijdgenoten vooral bezig waren met nieuwe typologieën en designs, koos Fornasetti voor herhaling van dezelfde objecten, keer op keer. “De gezichten van Fornasetti zijn hier het duidelijkste voorbeeld van”, zegt Alexander. “Al deze variaties laten het grillige, grappige, mystieke, symbolistische en creatieve aspect van Fornasetti's wereld zien. Daarom zijn deze stukken ook nooit saai, maar prachtig om te verzamelen. Ze vervelen nooit”. 



Er zijn honderden variaties van de gezichten, die allemaal even boeiend en melancholisch zijn

Fornasetti botste met de modernistische beweging van zijn tijd, die zijn frivole en ongewone stijl verwierp. Maar juist hierdoor is hij tegenwoordig zo populair, legt Alexander uit. “Het opvallende in zijn werk was zijn unieke gebruik van decoratie, wat hij na de Tweede Wereldoorlog weer even populair wist te maken. Mensen wilden het leven vieren na de verwoesting van twee wereldoorlogen. 'Vorm volgt functie' en zijn eenvoudige ontwerpen hadden wat extra pit nodig in de vorm van fantasierijke decoratie met wat 'dolce vita'. Er verschenen talrijke items voor dagelijks gebruik, meubilair en zelfs stof”. 


Fornasetti bereikte een vorm van pure zelfexpressie die in het design van die tijd ongekend was. Hij injecteerde flair, melancholie en drama in elk stuk, of het nu ging om een bord of een poster. Hij creëerde een heel nieuw universum. “Zijn werk lijkt zich te bevinden tussen design, ambacht en kunst. Dat maakt het praktisch ondoenlijk de stijl te definiëren. Fornasetti valt niet te classificeren. Dat maakt hem zo bijzonder”. 

____________________


Ontdek onze designerveilingen of word verkoper op Catawiki.


Ontdek meer design en vintage | kunst


Deze artikelen vind je misschien ook interessant:


Hoe de S.M.S. portfolio‘s kunst toegankelijker maakten

Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki word je elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld je vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki-account aan te maken, kun je bieden op onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu!