Geschiedenis

Pele: de man achter het wonder

Door Tom | 23 oktober 2020


Of je nu wel of geen voetbalfan bent, je hebt vast wel eens gehoord Pelé. Door velen wordt hij beschouwd als de grootste voetballer ooit en hij charmeerde de wereld met zijn behendige vaardigheden en scorend vermogen. Maar in Brazilië, waar hij wordt gezien als een nationale held - zij het een feilbare - werd hij een bekende activist tegen sociale ongelijkheid in het land. Met de hulp van sportexpert Gustavo Radesca hebben we de man achter het wonder onder het vergrootglas gelegd.  


Op 7 juli 1957 rende een 16-jarige jongen het veld op voor zijn debuut in de nationale ploeg. Een wedstrijd Brazilië tegen Argentinië is altijd een spannende aangelegenheid waarbij voor beide kanten veel op het spel staat, maar als je had gekeken naar Pelé zou je dat niet hebben gedacht. Hij scoorde zijn eerste doelpunt voor het land en werd daarmee de jongste doelpuntenmaker voor Brazilië. En hoewel Brazilië de wedstrijd met 2-1 verloor, was er een sprankje hoop – er was Pelé. 


"Velen beschouwen Pelé als de beste voetballer aller tijden", zegt Gustavo. "Zijn dribbelkunst als handelsmerk, visie en krachtige manier van spelen maakten hem uniek vanaf zijn WK-debuut in 1958. Maar hij symboliseerde meer dan alleen talent. Hij was een zwarte jongen uit een arm gezin en hij werd een held voor een hele generatie Brazilianen die in een land woonden waar racisme een grote rol speelde". 


Voetbalheld


Pelé begon zijn carrière op het voetbalveld en daar heeft hij ook zelden een fout gemaakt. Zijn bekendheid steeg binnen de Braziliaanse voetbalclubs, waarbij hij in het voetbalseizoen van 1956 zijn debuut maakte voor Santos FC en een jaar later topscorer werd van de competitie. Maar zijn nalatenschap op het wereldtoneel begon met zijn prestaties voor het nationale team.


"Pelé won drie van de vier wereldbekers waaraan hij deelnam en was de jongste speler die scoorde in een wereldbekerwedstrijd met zijn hattrick tegen Frankrijk in 1958", aldus Gustavo. "Dat hij gemiddeld 1.279 doelpunten maakte in de 1.363 wedstrijden van zijn carrière maakt hem tot een unieke speler - dit betekent in feite één doelpunt per wedstrijd".



Pelé belichaamde het emotionele hart van de Braziliaanse fans en hun affiniteit met voetbal. Wikimedia Commons.

Dit toernooi eindigde in de finale met een overwinning van Brazilië op Zweden. Pelé scoorde een van de mooiste doelpunten ooit van het toernooi, waarbij hij de bal over een verdediger heen wipte om de bal met een nette volley in de achterste hoek te laten eindigen. De Zweedse speler Sigvard Parling merkte later op dat toen Pelé het vijfde doelpunt scoorde voor Brazilië hij "bijna wilde applaudisseren". Aan het einde van de wedstrijd viel Pelé flauw voor een emotionele viering van deze zege van Brazilië, die nog steeds een van de hoogtepunten uit zijn carrière is. 


"Het winnen van drie wereldbekers is misschien wel zijn grootste prestatie", zegt Gustavo. "Maar er zijn er zoveel om uit te kiezen. Zijn record voor het aantal doelpunten per wedstrijd leverde hem een plaats op in de Guinness World Records en hij bracht de vreugde en emotie van het voetbal terug naar een land dat nog herstellende was van de 'Maracanazo' in de World Cup van 1950 (waarbij Brazilië een traumatische nederlaag leed tegen Uruguay) en het verliezen van Hongarije in 1954. Hij was ook de belangrijkste kracht achter het populair maken van voetbal in de Verenigde Staten. In 1975 maakte hij een rentree na zijn pensionering om te tekenen bij de New York Cosmos". 


Zorgend voor veranderingen


Pelé mag dan op het voetbalveld zijn begonnen, zijn werk daarbuiten heeft zijn profiel versterkt - waarvan een groot deel kan worden teruggevoerd naar zijn jeugd. Hij groeide op in Bauru, Sao Paulo en hij bracht een groot deel van zijn jeugd door in armoede. Zijn vader leerde hem voetballen, maar ze konden zich geen echte voetbal veroorloven om mee te spelen. In plaats daarvan moesten ze een geïmproviseerde bal maken die bestond uit een sok gevuld met kranten die aan elkaar gebonden was met touw. Hoewel Pelé werd ontdekt in zijn tienerjaren, is de armoede die hij achterliet nooit echt weggegaan.



Pelé stond bekend om zijn uitzonderlijke inzicht en voetbal skills. Wikimedia Commons.

"Zijn achtergrond en opkomst maakten deel uit van een breder verhaal waar Brazilië verliefd op werd", legt Gustavo uit. "Pelé was voor Brazilië meer dan een voetballer. Hij kwam op precies het juiste moment - mensen moesten geloven dat het mogelijk was om wat voelde als de onoverkomelijke maatschappelijke barrières te overwinnen. Hij was iemand die een hele generatie inspireerde en bewees dat zelfs als je zwart en arm was, en in een racistisch en elitair land leefde, je nog steeds succes kon behalen". 


Naarmate hij ouder werd, werd Pelé een pleitbezorger voor een aantal sociale kwesties waar Brazilië mee worstelde, variërend van borstvoeding tot ongelijkheid. UNICEF rekruteerde Pelé als woordvoerder in het land, omdat zij iemand nodig hadden die geloofwaardig was en waarmee Brazilianen van alle achtergronden zich konden identificeren. Pelé steunde een aantal belangrijke doelen voor kinderen, zoals het onderwijs van straatkinderen in Brazilië, verhoogde bewustzijn rond HIV/AIDS, evenals ecologie en milieu, wat hem een VN-ambassadeurstitel en een eretitel van de Universiteit van Edinburgh voor zijn werk opleverde. "Pelé was ook minister van Sport in Brazilië en was verantwoordelijk voor de ̈Pelé wet", legt Gustavo uit. "Het belangrijkste doel was om spelers meer controle over hun carrière te geven en de corruptie in het voetbal in Brazilië een halt toe te roepen."


Lasting legacy


Gedurende zijn carrière was Pelé geliefd bij iedereen, waaronder enkele van 's werelds meest spraakmakende figuren. Andy Warhol‘s beroemde quote was: "Pelé was een van de weinigen die mijn theorie tegensprak: in plaats van 15 minuten van roem, zal hij 15 eeuwen hebben". Pelé was zelfs zo invloedrijk dat tijdens een bezoek aan Nigeria in 1969 ten tijde van de Nigeriaanse Burgeroorlog de twee facties die lijnrecht tegenover elkaar stonden, instemden met een staakt-het-vuren van 48 uur om Pelé te zien spelen in een vriendschappelijke wedstrijd in Lagos.



Pelé's naam wordt geassocieerd met kwaliteit en vaardigheid. Wikimedia Commons. 

Pelé's naam is voor altijd synoniem met voetbal en sportief lef, wat logisch is voor een naam die losjes geïnspireerd werd door de naam Bilé dat 'wonder' betekent in het Hebreeuws. Pelé krijgt ook de eer voor het populariseren van de bijnaam "The Beautiful Game" voor voetbal, die nu wereldwijd wordt gebruikt door commentatoren en experts. In het voorwoord van zijn autobiografie 'My Life and the Beautiful Game' schrijft hij "Ik draag dit boek op aan alle mensen die dit geweldige spel tot The Beautiful Game hebben gemaakt". 


____________________

Leg een stukje van de legende vast in onze voetbalmemorabilia-veilingen. Of registreer je als verkoper bij Catawiki.


Ontdek meer  voetbalmemorabilia  | sport en evenementen


Deze artikelen vind je misschien ook interessant:


Waarom vintage voetbalshirts in de mode beginnen te raken

Vintage voetbalshirts die nu collector‘s items zijn

Paniniplaatjes WK vrouwenvoetbal blijken verrassend goede investering

Maak je gratis Catawiki account aan

Bij Catawiki word je elke week verrast met ons aanbod van bijzondere objecten. Meld je vandaag aan en verken onze wekelijkse veilingen die door ons team van gespecialiseerde experts worden samengesteld.

Maak account
Deel dit artikel
Close Created with Sketch.
Nog niet geregistreerd?
Door gratis een Catawiki-account aan te maken, kun je bieden op onze 50.000 bijzondere objecten die iedere week geveild worden.
Registreer nu